Çene altında, boyunda, göğüs arasında ya da karın çizgisinde koyu ve kalın kılların artması, birçok kadın için günlük bir uğraşa dönüşür. Bu tablonun arkasındaki başlıca nedenlerden biri polikistik over sendromudur (PCOS) [1]. Lazer epilasyon, hormonal kökenli tüylenmede de kılların azalmasına ve günlük bakımın kolaylaşmasına yardımcı olabilir [2]. Bir çalışmada, lazer kombine oral kontraseptif gibi bir hormon tedavisiyle birlikte yürütüldüğünde yaşam kalitesindeki iyileşmenin daha iyi korunduğu bildirildi [1].
Bu yazıda hormonal tüylenmede lazer epilasyonun nasıl planlandığını, neden ek değerlendirme gerektiğini ve seans sürecinde nelere dikkat ettiğimizi anlatıyoruz.
Hormonal tüylenme neden farklı ele alınır?Tıpta kadınlarda erkek tipi bölgelerde koyu ve kalın kıl artışına hirsutizm denir. Bu kılların büyümesinde androjen adı verilen hormonlar rol oynar. PCOS'ta androjen etkisi arttığında, daha önce ince ve açık renkli olan kıllar kalınlaşıp koyulaşabilir.
Lazer, kıl kökündeki pigmenti hedef alarak o kökün yeniden kıl üretmesini zayıflatır. Ancak hormonal uyarı devam ettikçe, o ana kadar uykuda olan bazı kökler zamanla aktifleşebilir. Hormonal tüylenmede seans sürecinin biraz daha uzun sürmesi ve aralıklı idame seanslarının gerekmesi bu yüzdendir. Bu, lazerin işe yaramadığı anlamına gelmez; planın hormon tablosunu da hesaba katması gerektiğini gösterir.
Önce hormon değerlendirmesi: kimler için gerekli?Endocrine Society'nin premenopozal kadınlarda hirsutizm kılavuzu, tüylenme puanı belirgin biçimde yüksek olan kadınlarda androjen düzeylerinin ölçülmesini önerir. Adet düzeni normal olan ve yalnız sınırlı bir bölgede istenmeyen kıl artışı olan kişilerde ise rutin hormon testi gerekmeyebilir [2].
Muayenede şu bilgiler planı doğrudan etkiler:
* Adet düzeni ve son dönemdeki değişiklikler
* Tüylenmenin ne zaman başladığı ve ne hızla arttığı
* Akne, saç dökülmesi ya da kilo değişimi gibi eşlik eden bulgular
* Kullanılan ilaçlar ve daha önce yapılan epilasyon yöntemleri
Tüylenme kısa sürede hızla artıyorsa ya da ses kalınlaşması gibi yeni bulgular eşlik ediyorsa, lazer planından önce kadın hastalıkları veya endokrinoloji değerlendirmesi öncelik kazanır.
Lazer ve hormon tedavisi birlikte: araştırmalar ne gösteriyor?PCOS'lu ve hirsutizmi olan 150 kadınla yapılan randomize bir çalışmada hastalar üç gruba ayrıldı: yalnız lazer epilasyon, lazerle birlikte metformin ve lazerle birlikte kombine oral kontraseptif (doğum kontrol hapı). Tüm gruplarda 810 nm diyot lazer, aylık 6 seans ve ardından 3. ve 6. aylarda ek seans olarak uygulandı [1].
Tedavi sonunda üç grupta da yaşam kalitesi ölçeklerinde belirgin iyileşme görüldü. Lazerle birlikte kombine oral kontraseptif verilen grupta iyileşme diğer iki gruba göre anlamlı biçimde fazlaydı ve sonraki aylarda korundu. Metformin eklenen grupta 3. ayda geçici bir gerileme, yalnız lazer uygulanan grupta ise 6. ayda belirgin gerileme görüldü [1]. Bu bulgu, hormonal tüylenmede lazerin tek başına değil, gerektiğinde altta yatan hormon tablosunun da ele alındığı bir planın parçası olarak düşünülmesini destekler.
Endocrine Society kılavuzu da benzer bir yol çizer. Hasta için önemli düzeyde hirsutizmi olan çoğu kadında ilaç tedavisiyle başlanmasını, ek kozmetik fayda isteyenlerde lazer gibi doğrudan kıl azaltma yöntemlerinin eklenmesini önerir. Hafif hirsutizmde ve endokrin bozukluk bulgusu yoksa ilaç tedavisi ya da doğrudan kıl azaltma yöntemlerinden biri seçilebilir. Kıl azaltma yöntemi seçen kadınların çoğu için lazer/fotoepilasyonu önerir; hirsutizm için insülin düşürücü ilaçların kullanılmamasını ise önerir [2].
Hormon tedavisinin gerekip gerekmediğine ve hangi ilacın uygun olduğuna kadın hastalıkları ya da endokrinoloji hekimi karar verir. Lazer planını bu tedaviyle uyumlu biçimde yaparız.
Seans sayısı ve aralığı nasıl planlanır?Kıllar farklı büyüme evrelerinde bulunduğundan lazer epilasyon her zaman birkaç seansa yayılır. Seans aralığı bölgeye göre değişir; yüz ve çene altında genellikle daha kısa, vücutta daha uzun aralıklar kullanılır. Bölgelere göre aralıkları ayrıntılı olarak seans aralığı yazımızda anlattık.
Hormonal tüylenmede plan genellikle şu şekilde ilerler:
1. Başlangıç seansları: kılların belirgin biçimde azaldığı ana dönem
2. Ara değerlendirme: yanıtın bölgelere göre gözden geçirilmesi
3. İdame seansları: hormonal etkiyle yeniden aktifleşen köklere yönelik, ihtiyaca göre aralıklı seanslar
Çene altı ve boyun gibi hormona daha duyarlı bölgelerde idame ihtiyacı daha sık olabilir. İdame seanslarının sıklığı kişiden kişiye değişir ve hormon tedavisinin seyrine göre yeniden ayarlanır.
Seans öncesi ve sırasında nelere dikkat ediyoruz?Lazer öncesinde kıl kökünü sökmeyen yöntemler (tıraş) tercih edilir; ağda ve cımbız lazerin hedefini ortadan kaldırır. Bronz ya da yakın zamanda güneşlenmiş ciltte seans ertelenir. Gebelik, uygulama bölgesinde cilt enfeksiyonu ve ışığa duyarlılığı artıran ilaç kullanımı planı değiştirir; bunları mutlaka belirtmek gerekir. Gerekirse küçük bir alanda deneme atışı yapılır. Geçici kızarıklık sık görülür; seyrek de olsa yanık ya da pigment değişikliği gibi istenmeyen etkiler olabilir ve bunlardan korunma yolları seans öncesinde anlatılır. Genel hazırlık adımlarını lazer epilasyon öncesi ve sonrası yazımızda bulabilirsiniz.
Yukarıdaki çalışmada 810 nm diyot lazer kullanıldı [1]. Kliniğimizde ise lazer epilasyon Soprano Titanium ile uygulanır; cihaz ayarı cilt ve kıl yapısına göre belirlenir. Cihazın özelliklerini Soprano Titanium yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Kliniğimizde nasıl planlıyoruz?Serdivan'daki kliniğimizde hormonal tüylenme şikâyetiyle gelen kişilerde önce tüylenmenin dağılımına, kıl ve cilt yapısına bakıyoruz. Hormon değerlendirmesi gerekiyorsa bunu açıkça konuşuyor, gerekirse kadın hastalıkları ya da endokrinoloji hekimiyle birlikte ilerlemeyi öneriyoruz. Lazer planı; başlangıç seansları, ara kontroller ve idame aralıklarıyla birlikte kişiye özel hazırlanır.
Kliniğimizde lazer epilasyon kişiye özel planlanır; uygun kişilerde olumlu sonuçlar alınabilmektedir. Sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterebilir.
Kliniğimizdeki uygulama, seans planı ve randevu için: Sakarya Lazer Epilasyon (Soprano Titanium)
Sık sorulan sorularPCOS'um var, lazer epilasyon bende işe yarar mı?Hormonal tüylenmede de lazer epilasyon kılların azalmasına yardımcı olabilir; yanıt kişiden kişiye değişir. Hormon tablosu da ele alındığında yaşam kalitesindeki iyileşmenin daha iyi korunduğu bildirilmiştir.
Neden daha fazla seans gerekebiliyor?Hormonal uyarı sürdükçe uykudaki bazı kıl kökleri zamanla aktifleşebilir. Bu nedenle başlangıç seanslarından sonra aralıklı idame seansları planlanır.
Doğum kontrol hapı kullanırken lazer yaptırabilir miyim?Hormon tedavisi ve lazer birlikte yürütülebilir. PCOS'lu kadınlarda yapılan bir çalışmada, lazere doğum kontrol hapı eklenen grupta yaşam kalitesi daha fazla iyileşti. Kullandığınız tüm ilaçları seans öncesinde bildirmeniz, planın güvenli yapılması için gereklidir.
Çene altındaki kıllara lazer uygulanır mı?Evet. Çene altı ve boyun hormona duyarlı bölgeler olduğundan idame ihtiyacı daha sık olabilir; seans aralıkları buna göre ayarlanır.
Lazerden önce hormon testi yaptırmam gerekiyor mu?Herkes için gerekmez. Tüylenmenin yaygınlığına, adet düzenine ve eşlik eden bulgulara göre muayenede birlikte karar veriyoruz.
Kaynaklar1. Dorgham N, Sharobim A, Haggag H, El-Kalioby M, Dorgham D. Adding Combined Oral Contraceptives or Metformin to Laser Treatment in Polycystic Ovarian Syndrome Hirsute Patients. J Drugs Dermatol. 2021;20(3):302-306. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33683076/
2. Martin KA, Anderson RR, Chang RJ ve ark. Evaluation and Treatment of Hirsutism in Premenopausal Women: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2018;103(4):1233-1257. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29522147/
Bu yazı, Sakarya Serdivan'da hizmet veren Dr. Mehmet Yavaş kliniği tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dr. Mehmet Yavaş · Arabacıalanı Mah. Mert Sk. No:46 Nurten Şükür İş Merkezi C-4 Kat:2, 54050 Serdivan / Sakarya
